Wednesday, December 17, 2008

Bài Tập Số 18: Tiếp Xúc Bằng Mắt

Bài viết tương đối dài, mời bạn click vào "tiêu đề" hoặc "đọc thêm..." để xem toàn bộ bài viết

Tầm quan trọng của việc tiếp xúc bằng mắt

Tránh tiếp xúc bằng mắt là một trong những yếu tố của phần không thấy được của hiện tượng nói lắp. Tránh tiếp xúc bằng mắt là phần chìm dưới mặt nước của tảng băng trôi nói lắp và điều quan trọng là bạn phải thay đổi cách cư xử này nếu muốn dần thoát khỏi tật nói lắp.

Tiếp xúc bằng mắt là một phương tiện giao tiếp không lời mạnh mẽ giữa hai người. Người nói lắp có xu hướng tránh nhìn vào mắt người khác có lẽ vì việc tiếp xúc bằng mắt chủ yếu truyền tải tình cảm và cảm xúc; người nói lắp có khuynh hướng che giấu cảm xúc của mình và muốn đè nén tình cảm của họ. Tiếp xúc mắt biểu lộ cảm giác thân mật, là điều mà người nói lắp cảm thấy ngượng ngùng và không thoả đáng. Hơn nữa, họ có khuynh hướng chủ động nhìn chỗ khác vì họ không muốn nhìn thấy phản ứng của người nghe khi họ lỡ nói lắp.

Dầu người nói lắp có xu hướng tránh tiếp xúc mắt, họ thỉnh thoảng cũng nhìn vào mắt người khác để biết người đó nghĩ gì hay cảm nhận gì. Do đó hầu như bạn thấy mình lúng túng thể nào khi nói chuyện với ai đó mà người đó đeo kiếng đen để giấu hoàn toàn cặp mắt của họ. Nó cũng khá giống như thể mình đang nói chuyện với một bức tường. Bạn không chắc về điều người ấy nghĩ hay cảm nhận. Thậm chí bạn cũng không chắc là người ấy đang thật sự lắng nghe bạn hay không. Người ấy có quan tâm đến những gì bạn nói hay người ấy đang cảm thấy ngán ngẩm trò chuyện với bạn? Người ấy có thương bạn hay không? Bạn có thể tin người ấy được không? Bây giờ bạn đã nhận ra thông tin bị tắc nghẽn như thế nào bởi cặp kính mát. Bạn cũng nhận ra tầm quan trọng của việc tiếp xúc bằng mắt trong sự giao tiếp có hiệu quả.

Việc nhìn vào mắt người nghe có thể nói cho bạn biết nhiều về điều anh ấy hoặc cô ấy nghĩ hay cảm nhận. Nếu người ấy nhắm hờ mắt, điều đó có nghĩa người ấy cảm thấy thật khó khăn để theo dõi sự lập luận của bạn. Khi thấy như thế, bạn hiểu rằng bạn phải nói chậm lại và giải thích cẩn thận hơn điều bạn muốn nói. Nếu mắt người ấy mở to tròn xoe thì điều này hàm ý người ấy giật mình ngạc nhiên. Nếu đây là những gì bạn đang tìm kiếm thì bạn biết bạn đã đạt được điều đó rồi. Nếu không, bạn biết rằng bạn phải giải thích quan điểm của bạn cách chi tiết hơn. Việc nhìn vào mắt của người nghe cũng có thể giúp bạn khám phá ra liệu người này có đáng tin hay không, có lưu tâm đến người khác hay không.

Luyện tập nhìn thẳng vào mắt của người nghe

Trong những ngày tới, bạn thử nhìn vào mắt của người nghe càng nhiều càng tốt mỗi khi bạn trò chuyện với ai đó. Thoạt đầu, việc tiếp xúc mắt này có thể khiến bạn cảm thấy vô cùng khó chịu và mắt bạn chắc hẳn “muốn tránh né” và nhìn vào “thứ gì đó ít gây ra cảm xúc” hơn như là mũi, miệng hay cà vạt của người nghe. Hoặc có thể mắt bạn sẽ tập trung vào đồ đạc nào đó hơn.

Cảm giác đầu tiên của bạn là không thể nào nhìn lâu hơn nửa giây. Mỗi khi nhìn, hãy ráng nhìn lâu hơn như thế. Tôi nhớ sau hai ngày thực hành tiếp xúc mắt, cuối cùng tôi cũng nhìn lâu khoảng 15 phút khi nói chuyện với đồng nghiệp. Phải, những mười lăm phút… Trước đó, tôi chưa từng nghĩ mình có thể làm được điều đó hay mình đáng phải làm điều đó. Dường như việc ấy không là thử thách gì nhiều cho đồng nghiệp của tôi nhưng khi cuộc trò chuyện kết thúc, tôi cảm thấy chóng mặt và kiệt sức. Tôi cảm thấy choáng bởi cảm giác lạ lẫm khi mắt mình cứ dán chặt vào mắt của người đó. Suốt 15 phút, tôi không thấy gì ngoài hai con ngươi của người đó; tôi cũng không nghe gì ngoài cuộc trò chuyện của chúng tôi. Những đồng nghiệp khác cứ qua lại và nói chuyện xung quanh cứ như họ không tồn tại.

Tại sao những người bạn của tôi tránh tiếp xúc mắt?

Khi lần đầu bạn cố duy trì tiếp xúc mắt, bạn hầu như thấy những người bạn không biết thường tránh nhìn mắt bạn. Mặt khác, bạn có thể ngạc nhiên khi thấy bạn bè hay người thân của bạn cứ tránh nhìn vào mắt bạn. Thoạt đầu bạn có thể xem điều này như là bằng chứng cho thấy việc tiếp xúc mắt không thoả đáng lắm; bạn có thể tự hỏi rằng người ta sẽ nghĩ gì về bạn khi bạn cứ nhìn chăm vào mắt họ. Có thể họ nghĩ bạn đang có vấn đề khi nhìn như vậy. Bạn sẽ bắt đầu lo lắng rằng bài tập này sẽ khiến người khác nghĩ rằng bạn đang mắc phải căn bệnh thần kinh nào đó. Đừng lo lắng về chuyện đó, cứ tiếp tục luyện tập. Bạn sẽ thấy ngày qua ngày bạn bè và người thân của bạn sẽ dần thôi không tránh tiếp xúc mắt với bạn nữa. Thật sự lý do ban đầu họ tránh tiếp xúc mắt với bạn là vì họ hoặc vô tình hoặc cố ý biết rằng bạn đang gặp khó khăn trong việc tiếp xúc mắt nên họ chọn tránh làm bạn ngượng ngùng qua việc nhìn thẳng vào mắt bạn.

Rồi một lần nữa, họ lại bắt chước cách cư xử của bạn. Con người là sinh vật xã hội và có xu hướng bắt chước cách cư xử của những người xung quanh cách mạnh mẽ. Tôi để ý thấy những du khách nước ngoài có xu hướng bắt chước hành vi của những người dân địa phương. Ví dụ như ở Luân Đôn, người ta thường đi bộ về phía bên phải của lề đường và những du khách nước ngoài cũng nhanh chóng bắt chước họ đi như thế. Trong những đất nước mà người đi bộ đi tự do, không theo lề luật và thỉnh thoảng đứng ngay giữa đường gây ra “ách tắc giao thông” thì những du khách nước ngoài cũng có xu hướng đi tương tự dù họ đến từ đất nước tuân theo pháp luật nhất. Họ cũng không do dự làm nghẽn đường đi trong khi cố gắng tìm đường để đi. Điều buồn cười là dân địa phương cuối cùng cũng đổ thừa cho những du khách ngu ngốc này làm ách tắc đường đi của họ…

Khi bạn cứ giữ tiếp xúc bằng mắt, bạn bè và người thân của bạn sẽ dần chú ý sự thay đổi trong cách cư xử của bạn và họ dần sẽ bắt chước bạn và giữ tiếp xúc bằng mắt với bạn.

Ngày qua ngày, việc tiếp xúc bằng mắt này dường như trở nên tự nhiên hơn và bạn cứ luyện tập cho đến khi nó hoàn toàn tự nhiên và không gò bó.

Hãy nhìn vào mắt người đối diện trước khi bạn bắt đầu nói

Trước khi bạn nói chuyện với ai đó, hãy nhìn thẳng vào mắt của người đó trong vài giây. Qua việc nhìn thẳng vào mắt của người nghe, bạn sẽ tạo nên một sự liên kết không lời trong giao tiếp. Bạn sẽ biết người khác có sẵn lòng lắng nghe bạn và chờ bạn nói chuyện với họ hay không. Bạn sẽ biết bạn không cần phải vội vã và sẽ cảm thấy thoải mái hơn với người nghe của mình.

Giữ tiếp xúc bằng mắt trong khi bị nói lắp

Điều quan trọng là hãy cứ tiếp xúc bằng mắt trong khi bị nói lắp. Khi một người nói lắp cảm thấy có cái gì đó ngăn trở việc nói sắp xảy ra, họ có khuynh hướng tự nhiên là nhìn đi chỗ khác để tránh nhìn thấy phản ứng của người nghe. Bạn nên kháng cự lại sự thôi thúc này và cứ nhìn vào người đối diện luôn ngay cả bạn vẫn gặp khó khăn trong việc rất lâu mới nói ra một từ. Dường như bạn chẳng cảm thấy dễ chịu chút nào khi đọc thấy sự bối rối trên gương mặt của người nghe nhưng bạn nên biết rằng người nghe của bạn sẽ càng bối rối hơn nếu bạn nhìn đi chỗ khác.

Khi nói với nhiều người

Khi bạn chỉ nói chuyện với một người, bạn nên nhìn vào mắt họ càng thường xuyên càng tốt. Bạn nên chỉ nhìn vào mắt họ. Khi nói chuyện với một nhóm người, bạn nên nhìn từng người trong vài giây. Giả sử bạn đang nói chuyện với Bob, John và Jane. Hãy bắt đầu nhìn Bob trong vài giây, sau đó nhìn vào mắt của John rồi vài giây sau nhìn vào Jane.

Bạn cũng nên điều chỉnh lượng thời gian thích hợp để nhìn vào người khác tuỳ theo từng tình huống. Lấy ví dụ nếu câu chuyện xoay quanh John, bạn nên dành nhiều thời gian để mắt vào John và chỉ cần nhìn lướt qua Bob hay Jane để xem họ cảm thấy thế nào về điều bạn đang nói. Nếu bạn thấy Jane tỏ ra bất đồng dữ dội về điều bạn nói, bạn nên dời sự tập trung của câu chuyện qua Jane và giữ tiếp xúc bằng mắt với cô ấy trong khoảng thời gian lâu hơn và cứ liên tục kiểm tra xem cảm xúc của Bob và John ra sao qua việc liếc nhanh mắt của họ.

Tuesday, December 16, 2008

Bài Tập Số 17: Nói Trước Gương

Bài viết tương đối dài, mời bạn click vào "tiêu đề" hoặc "đọc thêm..." để xem toàn bộ bài viết

Hẳn bạn biết rằng người nói lắp sẽ không bị nói lắp khi họ ở một mình và nói lớn tiếng với chính mình hay nói với thú vật. Nói lắp chỉ xảy ra khi có sự hiện diện của người khác.

Bạn có thể giả vờ như có sự hiện diện của người khác khi đứng nói trước gương.

Ngoài gương ra, bạn cũng có thể dùng máy ghi âm hay máy quay. Thoạt tiên, việc ngắm mình hay lắng nghe chính mình không phải là kinh nghiệm dễ chịu gì nhưng bạn sẽ nhanh chóng quen dần với nó.

Bất cứ bạn chọn cách nào, nó sẽ giúp bạn dần quen với việc nói chuyện trước người khác. Nó sẽ giúp bạn không còn cảm giác lo lắng khi nói trước đám đông.

Tôi khuyên bạn nên đọc to vài tài liệu viết và dùng kỹ thuật “Điều hơi và khởi đầu nhẹ nhàng”. Hãy ghi nhớ từng câu hay từng phần của câu và nói lớn trong khi nhìn thẳng vào mắt mình qua gương.

Dĩ nhiên bạn có thể dùng gương với máy ghi âm hay máy quay trong bài luyện tập mỗi ngày (bài tập số 11) mà bạn thực hành vào mỗi buổi sáng và mỗi buổi tối.

Monday, December 15, 2008

Bài Luyện Tập 16: Hành Xử Như Người Không Bị Nói Lắp

Bài viết tương đối dài, mời bạn click vào "tiêu đề" hoặc "đọc thêm..." để xem toàn bộ bài viết

Tôi tin chắc rằng khi bạn xếp hàng tại cửa tiệm bánh, bạn không ngừng nói với chính mình “Tôi muốn mua một cái bánh rán… Tôi muốn mua một cái bánh rán… Tôi muốn mua một cái bánh rán.” Nếu hàng người đang xếp đủ dài, có thể bạn sẽ lập lại câu nói này đến hàng trăm lần. Hoặc có lẽ bạn nghĩ rằng liệu bạn nên nói: “Tôi muốn một cái bánh rán” hay là nói “Tôi muốn mua một cái bánh rán.” “Tôi muốn một cái bánh rán” là câu nói ngắn hơn nên bạn ít bị nói lắp hơn. Mặt khác, “Tôi muốn mua một cái bánh rán” có một từ đệm trước từ “bánh rán” đáng sợ. Do đó điều này sẽ giúp bạn khởi đầu nói dễ dàng hơn và nhanh chóng nói đến từ bánh rán.

Những người đứng xếp hàng khác

Còn những người đứng xếp hàng khác thì sao? Bạn có nghĩ rằng họ cứ lập lại với chính mình câu nói “Tôi muốn một cái bánh táo” hay “Tôi muốn một ổ bánh mì” không? Bạn có nghĩ họ đang nghĩ làm thế nào để diễn đạt lời yêu cầu của họ không? Dĩ nhiên là không! Một người không bị nói lắp sẽ không nghĩ làm thế nào để gọi món ăn cho đến chừng vài giây trước khi người mở miệng gọi. Cùng lúc đó, trong khi xếp hàng, người cứ để tâm trí mình suy nghĩ miên man. Có thể người nghĩ về kì nghỉ thú vị vừa qua, về một cuộc hẹn mới, hoặc về một nhãn hiệu xe mới mà người muốn mua. Hoặc có thể người lo lắng cho đứa con trai của mình có thể hút cần sa hay đứa con gái có thể có thai, hoặc cũng có thể người đang nghĩ về việc thủ tướng Mỹ sẽ giải quyết những vấn đề ngoại giao như thế nào.

Đó là cách bạn nên hành xử. Hãy quyết định bạn muốn gì trước khi vào tiệm bánh và hãy quên việc đó đi trong khi bạn xếp hàng. Nếu bạn biết bạn muốn gì, bạn có thể nói trơn tru mà không cần nhẩm trước hàng trăm lần. Bộ não của bạn rất tuyệt vời, nó chỉ cần vài phần triệu của giây là có thể tìm ra cách làm thế nào để diễn đạt những điều bạn muốn nói.

Khi nhẩm trước nhiều lần hoặc suy nghĩ rất lung về cách bạn sẽ gọi thức ăn, bạn sẽ tự làm mình bị căng thẳng. Và nên nhớ là bạn càng căng thẳng bao nhiêu, bạn càng dễ dàng “rặn” từng chữ kiểu Valsalva và bị nói lắp bấy nhiêu.

Hãy nói chậm rãi trước khi bạn bị áp lực

Khi một người nói lắp bị áp lực, người ấy có xu hướng nói nhanh hơn. Vì nói nhanh hơn nên người tự làm mình bị căng thẳng và điều này càng gia tăng khả năng nói lắp.

Khi người không bị nói lắp bị áp lực, người làm điều ngược lại: người nói chậm rãi. Giảm tốc độ nói sẽ gây nên hiệu quả thư giãn. Bạn có thể cần thời gian để tập trung tư tưởng.

Một lần nữa, bạn nên cố gắng cư xử như người không bị nói lắp. Áp lực càng cao, bạn càng nên nói chậm. Khi bạn nói chậm, hãy cố gắng tận hưởng cảm giác thư giãn của từng lời từ từ phát ra từ miệng bạn.

Saturday, December 13, 2008

Bài Tập Số 14 : Nhớ Lại Những Trải Nghiệm Thú Vị Khi Bạn Nói

Bài viết tương đối dài, mời bạn click vào "tiêu đề" hoặc "đọc thêm..." để xem toàn bộ bài viết

Trong bài tập này, bạn sẽ cố gắng thay đổi cách bạn nhận thức về việc nói chuyện. Như những người nói lắp khác, bạn hầu như thấy nói chuyện là một kinh nghiệm đau khổ. Sự nhận thức này là yếu tố quan trọng trong Tảng Băng Trôi Nói Lắp và phải được thay thế bởi phần tử tương ứng trong Tảng Băng Trôi Nói Trôi Chảy.

Hãy Nhớ Lại Những Trải Nghiệm Lý Thú Khi Bạn Nói Trong Quá Khứ

Hãy cố nhớ lại vài trải nghiệm thú vị nào đó khi nói chuyện với bạn bè hay người thân của bạn. Thoạt đầu điều này không dễ dàng chút nào. Bạn hầu như có cảm tưởng rằng việc nói chuyện đối với mình chưa bao giờ là điều thú vị cả: hoặc bạn bị nói lắp hoặc bạn sợ mình sẽ nói lắp.

Hãy cứ thử xem và có lẽ bạn sẽ nhớ lại giây phút vui vẻ nào đó mà bạn từng có với những người bạn của mình trong tháng vừa qua khi bạn dùng cơm trưa với họ trong nhà hàng. Hãy nhớ lại họ cảm thấy thích thú thế nào với câu chuyện đùa mà bạn kể. Quả thật, dầu bạn nói lắp luôn nhưng họ vẫn lắng nghe bạn. Có thể họ cảm thấy hơi bối rối khi bạn nói lắp nhưng họ vẫn thích thú lắng nghe bạn. Hãy nhớ lại họ cười như thế nào khi bạn kể đến điểm nút của câu chuyện. Hãy nhớ lại họ tán thưởng bạn ra sao với mẩu chuyện đùa hay ho ấy. Những người bạn của bạn có nghi ngờ về giá trị của bạn chỉ vì bạn nói lắp không? Chắc chắn là không!

Hãy nhớ lại khi bạn đi câu cá với người bạn thân nhất của mình. Dầu bạn nói lắp suốt nhưng bạn thật sự có những giây phút thật vui vẻ. Hãy nhớ lại buổi cơm tối mà bạn ăn với những người thân của mình vào đêm Giáng Sinh. Hãy nhớ lại khoảnh khắc khi bạn hỏi ông của bạn về quá khứ vàng son của người.

Cứ tiếp tục nhớ lại những trải nghiệm thú vị về những cuộc nói chuyện mà bạn có trước đây. Khoan vội đánh giá những cuộc nói chuyện ấy có suôn sẻ hay không. Bạn nói lắp hay không nói lắp cũng không quan trọng. Điều quan trọng là bạn vui với chính mình và những người thân hay người bạn của bạn cũng vui vẻ lắng nghe bạn. Hãy nhìn những trải nghiệm này một cách tích cực.

Điều quan trọng cần nhận ra là bạn có thể hoàn toàn thích thú với việc nói chuyện ngay cả khi bạn nói lắp. Sự trôi chảy không phải là điều kiện tiên quyết để bạn vui hưởng cuộc sống và vui thích nói chuyện với người khác.

Giờ đây sau khi bạn đã hồi tưởng những trải nghiệm lạc quan về những cuộc trò chuyện trong quá khứ, hãy cố gắng phác hoạ chính mình trong những tình huống nói chuyện ở tương lai. Hãy hình dung bạn trong càng nhiều tình tuống nói chuyện khác nhau càng tốt: nói chuyện với bạn bè và người thân, yêu cầu tăng lương với người chủ, mua thuốc aspirin trong tiệm thuốc, mua vé tàu, hỏi thăm đường… Bạn không cần phác hoạ chính mình sẽ nói một cách trôi chảy vì ấy là điều không tưởng. Bạn nên hình dung chính mình là một người nói lắp vui vẻ. Bạn nói lắp mà không xấu hổ và những người khác đều chấp nhận sự nói lắp của bạn. Họ lắng nghe bạn vì bạn có điều gì đó thú vị để nói và vì họ thích ở bên bạn. Họ biết bạn là một người có giá trị và dầu bạn nói lắp thể nào thì điều đó cũng không thay đổi suy nghĩ của họ dành cho bạn.

Friday, December 12, 2008

Bài Tập Số 13 : Bạn Không Cô Đơn

Bài viết tương đối dài, mời bạn click vào "tiêu đề" hoặc "đọc thêm..." để xem toàn bộ bài viết

Tại sao lại là tôi?

Bạn là người nói lắp và bạn cảm thấy tật nói lắp của mình đang huỷ hoại cuộc đời bạn. Bạn có thể nghĩ: “Tại sao lại là tôi? Tại sao tôi lại nói lắp còn những người khác thì không? Tại sao họ có mọi thứ hạnh phúc còn tôi thì đang chịu tật nói lắp huỷ hoại cuộc đời mình? TẠI SAO?”

Thật không vui vẻ chút nào khi phải là người bị nói lắp. Nhưng bạn có nghĩ rằng người khác thật sự có mọi thứ đem đến cho họ một cuộc sống hoàn hảo và hạnh phúc không? Bạn đang than phiền về tật nói lắp của mình nhưng bạn có chắc rằng những người khác không có gì để than phiền không? Không có gì tệ hại hơn việc nói lắp sao? Bạn có chắc họ không có những gánh nặng vô hình nào đó mà họ phải mang theo bất cứ nơi nào họ đi không?

Hãy nhìn người khác khi bạn đi trên đường

Lần sau khi bạn đi ra phố, hãy chú tâm nhìn những người đi đường khác. Như bạn đã biết, con người có nhiều “hình dáng, kích cỡ và màu da” khác nhau. Phần lớn chúng ta không hài lòng về hình dáng, kích cỡ hay màu da của mình. Người tóc đen luôn ao ước họ có mái tóc vàng còn người tóc vàng lại ao ước họ có mái tóc đen. Hầu hết chúng ta muốn cái mũi của mình dài hơn hoặc ngắn hơn một chút hay tai của mình nhỏ hơn hoặc to hơn một chút. Chúng ta cũng ao ước mình lùn hơn hoặc cao hơn, gầy hơn hoặc mập hơn…

Khi bạn bách bộ trên phố, hãy nhìn thật kỹ từng người bước đi theo hướng ngược lại. Hãy cố đoán tại sao những người này không mấy vui vẻ về bản thân. Hãy cố gắng khám phá từng chi tiết nhỏ có thể đánh tan sự nhận thức họ có về chính mình.

Bây giờ cứ tiếp tục rảo bước cho đến khi bạn tình cờ gặp một người hoàn hảo: đẹp đẽ và tự tin… Tôi cá là bạn phải bước đi hàng dặm mới gặp được người hoàn hảo như vậy! Rồi bạn hãy quan sát thật kĩ người này. Bạn có chắc rằng người ấy nghĩ về mình như là một người hoàn hảo không? Có thể bạn không thấy hết từng chi tiết nhỏ, những chi tiết mà người đó chỉ thấy được khi nhìn chính mình qua gương soi. Hoặc có thể cuộc đời người đó bị huỷ hoại vì những căn bệnh không thấy được nào đó. Hoặc có thể người này bề ngoài rất vui mừng và tự tin nhưng thật tế người đang khóc thầm trong lòng vì cái chết của người thân yêu nào đó. Hoặc có thể đời sống tình cảm của người đó hoàn toàn là một thảm hoạ. Hay…

Tôi hy vọng rằng bạn hiểu mục đích của bài tập này không phải là xấu xa và để cười nhạo người khác khi bạn bước xuống phố. Bạn nên làm bài tập này với lòng thương xót. Thật sự mỗi người bạn thấy trên đường đều là những người tuyệt vời (dĩ nhiên ngoại trừ thểu số tội phạm đáng chú ý mà cảnh sát chưa bắt được hết cũng đi cùng với bạn trên đường). Phải, dầu họ không hoàn hảo nhưng họ là những tạo vật tuyệt vời! Hầu hết họ đều giống bạn, mang trên mình những gánh nặng vô hình hay hữu hình nào đó. Trong trường hợp của bạn, gánh nặng này là nói lắp. Trong trường hợp của họ, gánh nặng này là một thứ gì khác và tôi không chắc bạn có muốn đổi gánh nặng của bạn để lấy gánh nặng của họ không. Ấy hẳn không phải là ý tưởng hay ho gì.

Thật vậy, cuộc sống thì rất khó khăn trên hành tinh này, nhưng tất cả những con người tuyệt vời đang bước đi trên đường ấy đã làm hết sức mình. Họ nỗ lực để tồn tại. Họ làm việc cực lực để cải thiện đời sống của gia đình. Tất cả họ đều muốn trở nên những người cha, người mẹ, những người con hay người chồng, người vợ, người yêu hoàn hảo. Họ có thành công không? Có thể là không nhưng họ ước gì mình có thể và họ đã cố gắng hết sức. Họ có thể vượt qua mọi loại thử thách nhưng họ cứ tiếp tục tranh chiến và nỗ lực hết mình.

Không ai là toàn hảo và bạn cũng không là ngoại lệ. Bạn nên nhận thấy rằng bạn là một người bất toàn sống trong một thế giới bất toàn với dân số trên 5 tỉ người này. Bạn không đơn độc. Bạn cũng giống như những người khác trên hành tinh này: bạn cố gắng hết sức để sống hạnh phúc với những người thân và bạn bè của mình. Và tật nói lắp của bạn không phải là vấn đề nhỏ ngăn bạn đạt được mục đích đó. Hầu hết chúng ta đều sống vui vẻ mặc cho những nan đề xảy ra. Bạn cũng có thể sống hạnh phúc dầu bị nói lắp. (Chưa kể đến sự thật là nếu bạn đọc quyển sách này thì bạn có thể thành công trong việc khắc phục tật nói lắp trong những tuần lễ hay những tháng sắp tới…)

Hãy làm hết sức và chúc bạn may mắn!

Thursday, December 11, 2008

Bài Luyện Tập 12 : Lắng Nghe Người Khác

Bài viết tương đối dài, mời bạn click vào "tiêu đề" hoặc "đọc thêm..." để xem toàn bộ bài viết

Không ai nói trôi chảy 100%

Theo thống kê, số người nói lắp chiếm khoảng 1% dân số. Điều này có nghĩa là 1% dân số bị nói lắp còn 99% dân số còn lại đều hoàn toàn nói lưu loát hết phải không? Là người nói lắp, bạn có thể nghĩ điều đó đúng nhưng thật tế không hoàn toàn như thế.

Hãy chăm chú lắng nghe người khác đương khi họ nói, bạn sẽ ngạc nhiên khi thấy rằng rất ít người hoàn toàn nói trôi chảy. Thật tế cho thấy chúng ta có thể quả quyết cách chắc chắn rằng không ai trên thế giới này hoàn toàn nói lưu loát 100% suốt 100% khoảng thời gian sống. Hầu hết mọi người đều hơi nói lắp mỗi khi họ mở miệng; nhưng họ chỉ nói lắp ở mức độ không đáng kể đến nỗi chẳng ai để ý đến nhưng sự thật là họ có nói lắp.

Trong vài trường hợp, nó có thể không phải là nói lắp nhưng chỉ là một hình thức nào đó của việc nói không suôn sẻ. Một người có thể gặp khó khăn trong việc tìm một từ thích hợp nên sẽ nói “ừm, ừm” trong một chốc. Hoặc người đó có thể bắt đầu nói âm tiết đầu tiên của từ rồi chợt nhận ra từ đó không thích hợp nên liền ngừng lại, ậm ừ rồi bắt đầu nói lại cả câu với từ thích hợp hơn. Dầu đó có thật là nói lắp hay không thì họ cũng gặp vấn đề làm sao để nói trôi chảy như bạn mà thôi, chỉ có điều là nhẹ hơn.

Những hình thức nói không lưu loát này thường không ai để ý vì chúng quá bình thường.

Điều này có ý nghĩa gì với bạn?

1) Bạn không phải là người nói lắp sống trong một cộng đồng nói lưu loát hoàn toàn. Bạn là một người nói lắp nặng sống trong một cộng đồng nói lắp nhẹ. Tôi không chắc rằng tin tức này sẽ giúp bạn cảm thấy vui nhưng ít ra nó cũng giúp bạn cảm thấy khá hơn một chút về chính bản thân!

2) Khi một người nói lắp quyết định khắc phục tật nói lắp, lẽ dĩ nhiên mục tiêu của người là phải nói trôi chảy 100%. Tôi thiết nghĩ rằng bây giờ bạn đã hiểu bạn không thể nào đạt được mục tiêu này. Thậm chí người được xem là không nói lắp cũng không thể đạt được mục tiêu không tưởng ấy.

3) Hiểu được điều này là rất quan trọng vì nó sẽ giúp bạn không thiết lập mục tiêu mà bạn không thể với tới. Một người nói lắp nếu không hiểu rằng không thể nào người ấy có thể nói lưu loát 100% thì luôn có ấn tượng rằng mình đã thất bại trong việc nỗ lực khắc phục tật nói lắp mỗi khi người chỉ hơi nói lắp.

Nếu mục tiêu của bạn là nói trôi chảy 100% thì chắc chắn bạn sẽ thất bại. Mục tiêu của bạn là phải trở thành người hơi nói lắp. Mục tiêu của bạn nên là nói lắp một ít như những người bình thường khác. Thậm chí nếu bạn nói lắp nhiều hơn người bình thường một chút thì cũng chẳng ai để ý.

4) Việc nhận ra mọi người đều nói lắp nhẹ sẽ thay đổi nhận thức của bạn về nói lắp. Nếu bạn chỉ hơi nói lắp, bạn biết rằng điều đó không hề gì vì mọi người đều nói lắp ở mức độ không đáng kể. Nếu bạn bị nói lắp nặng, bạn biết rằng điều đó cũng không quá kinh khủng vì mọi người đều nói lắp. Bạn chỉ hơi nói lắp hơn người khác thôi. Bây giờ bạn biết rằng nói lắp là căn bệnh ảnh hưởng hầu như tất cả mọi người. Nó chỉ tác động lên bạn nhiều hơn người khác một chút.

Hãy ghi nhớ

Wednesday, December 10, 2008

Bài Tập Số 11: Luyện Tập Mỗi Ngày

Bài viết tương đối dài, mời bạn click vào "tiêu đề" hoặc "đọc thêm..." để xem toàn bộ bài viết

Những bài tập trước dạy bạn làm thế nào để:
- thư giãn trực tràng của bạn
- thở bằng bụng
- dùng kỹ thuật điều hơi và khởi đầu nhẹ nhàng
- phát âm
- nói một cách khác thường mà chúng ta gọi là lối phát âm hữu thanh
- dùng sức để củng cố đường truyền thần kinh làm gia tăng khả năng nói trôi chảy

Sự thư giãn trực tràng, hít thở bằng bụng, kỹ thuật điều hơi, khởi đầu nhẹ nhàng, phát âm và lối nói toàn âm hữu thanh là những yếu tố then chốt để kiểm soát Valsalva và tật nói lắp. Chúng ta sẽ kết hợp bốn bài tập này vào bài luyện tập mỗi ngày này. Những kỹ thuật được khai triển trong bài tập số 10 (Kỹ thuật Demothenes) cũng sẽ được đề cập đến trong bài tập này.

Bài tập buổi sáng và buổi tối

Bạn sẽ thấy có hai bài luyện tập mỗi ngày:

1) Bài tập buổi sáng được thực hiện vào mỗi buổi sáng trước khi bạn bắt đầu một ngày mới.

2) Bài tập buổi tối được thực hiện vào mỗi buổi tối trước khi bạn dùng cơm tối hay lên giường ngủ.

Bài tập buổi sáng chú trọng vào việc làm thư giãn hệ thống Valsalva, sự phát âm, kỹ thuật điều hơi và khởi đầu nhẹ nhàng. Dĩ nhiên, bài tập này sẽ mang lại nhiều hiệu quả ích lợi trong thời gian dài nhưng nó chỉ đạt được một mục đích nhất thời, vì nó được thiết kế đặc biệt để giúp cơ quan phát âm của bạn sẵn sàng để nói lưu loát suốt cả ngày.

Bài tập buổi tối nhấn mạnh vào kỹ thuật Demothenes. Mục đích chính yếu của bài tập này là củng cố những đường truyền để gia tăng việc nói trôi chảy. Nó nhắm vào việc cải thiện việc nói trôi chảy của bạn trong thời gian dài.

Dĩ nhiên là nếu bạn làm ca đêm, bạn sẽ thấy thoải mái hơn khi làm bài tập buổi sáng vào buổi tối trước khi bạn đi làm và làm bài tập buổi tối vào buổi sáng khi bạn đã trở về nhà.

Cũng vậy, nếu người hàng xóm của bạn mời bạn đến dự buổi tiệc nướng vào lúc 8 giờ tối, bạn nên thực hành bài tập tương tự như bài tập buổi sáng vào khoảng 6 giờ tối. Điều này sẽ đảm bảo cơ quan phát âm của bạn sẽ chuẩn bị sẵn sàng để nói lưu loát với người hàng xóm và những khách mời của người ấy suốt buổi tiệc.

Bài tập buổi sáng

1. Thư giãn chung (1 phút)

Hãy cử động chân tay, cơ mặt, xoay cổ, hả miệng và cử động quai hàm của bạn.

Nếu có thể, hãy cố ngáp. Điều này hầu như là cách tự nhiên nhất và hiệu quả nhất để làm thư giãn thân thể của bạn.

2. Thư giãn cơ trực tràng (1 phút)

Thư giãn trực tràng của bạn bằng phương pháp thư giãn tiệm tiến của Jacobson. Căng dần cơ trực tràng của bạn rồi sau đó giãn dần ra. Làm như thế năm hay sáu lần. Đừng quên cảm nhận sự thư giãn lan dần lên các cơ khác trong hệ thống cơ Valsalva.

3. Thở bằng bụng (1 phút)

Nhắm mắt và thở bằng bụng năm hay sáu lần. Thở với miệng hả rộng. Hãy đảm bảo rằng trực tràng và thanh quản của bạn vẫn thông thoáng trong khi thở. Hãy cảm nhận cảm giác thư giãn lan toả khắp hệ thống cơ Valsalva: bụng, ngực, thanh quản, lưỡi, hàm và môi. Hãy cảm nhận luồng hơi thoát ra tự do qua thanh quản của bạn. Bạn nhớ không được dùng sức để ép không khí ra ngoài. Bạn nên để không khí từ phổi thoát ra từ từ và nhẹ nhàng.

4. Kỹ thuật Demothenes (8 phút)

Lấy ra một tài liệu nào đó và chọn vài từ ngẫu nhiên. Nếu bạn có một dach sách các từ bạn sợ phải nói thì hãy luyện tập với nó. Bạn nên đọc mỗi từ năm lần với khởi đầu nhẹ nhàng và nhỏ giọng, năm lần tiếp theo với khởi đầu nhẹ nhàng nhưng tăng dần âm lượng lên và cuối cùng hết sức đọc to năm lần mà không cần khởi đầu nhẹ nhàng.

Hãy nhớ thở bằng bụng và để hơi thở thoát ra một chút trước khi đọc một từ. Hãy đọc kéo dài tất cả các nguyên âm. Nếu phụ âm đầu tiên có thể đọc kéo dài được thì hãy đọc kéo dài luôn phụ âm đó.

5. Thư giãn trực tràng của bạn (1 phút)

(như bước 2)

6. Thở bằng bụng (1 phút)

(như bước 3)

7. Phát âm (3 phút)

Hít vào, thở ra vài giây rồi phát ra âm aaaaaaaa với khởi đầu nhẹ nhàng. Đảm bảo rằng bạn không dùng sức để tống không khí ra khỏi phổi. Bạn nên để không khí từ phổi thoát ra tự do. Đặt ngón tay lên cổ họng bạn để cảm nhận sự rung của dây thanh quản. Hãy cảm nhận sự rung này lan truyền khắp các cơ Valsalva. Hãy nhớ phương trình sau:

Hệ thống cơ Valsalva được thư giãn = phát âm = nói trôi chảy

Sau đó hít vào một lần nữa rồi phát ra âm aaaaaaaaaaaa. Làm lại bài tập này với những phụ âm hữu thanh khác: d, g, j, m, n, r, v, w, x (gz), y và z.

8. Kiểu Nói Toàn Âm Hữu Thanh (7 phút)

Bây giờ, hãy lấy một tài liệu đọc nào đó và đọc lớn lên bằng cách thay những phụ âm vô thanh bằng những phụ âm hữu thanh tương ứng. Nên nhớ phải chú trọng vào quá trình phát âm bằng cách bắt đầu một câu hay một phần của câu qua việc phát ra âm aaaaaaaa và đọc kéo dài âm tiết đầu tiên.

Hãy đảm bảo rằng trực tràng của bạn vẫn thư giãn và thông thoáng. Hãy thở bằng bụng và tránh dùng sức để ép không khí ra từ phổi. Hãy để không khí thụ động thoát ra trước khi phát ra âm aaaaaaaa.

Lưu ý quan trọng: Khi bạn luyện tập kiểu nói này lần đầu tiên, chuyện bạn cảm thấy hơi căng thẳng là bình thường. Sau khi luyện tập cực lực, bạn sẽ cảm thấy dễ chịu hơn và thư giãn hơn.
Tuy nhiên, nếu lối nói này khiến bạn vẫn còn căng thẳng sau khi đã luyện tập hết sức, hãy dừng lại. Tôi khuyên bạn nên bỏ qua kiểu nói toàn âm hữu thanh này và bù lại cho bài tập này bằng cách dành nhiều thời gian hơn cho bước 7 (phát âm).

9. Nói cách tự nhiên (7 phút)

Bây giờ bạn sẽ dần dần thay đổi cách nói của bạn cho đến khi nó nghe tự nhiên hơn. Hãy chắc rằng bạn đang chú trọng vào việc phát âm. Cách tốt nhất để tập trung vào việc phát âm là bắt đầu một câu hay một phần của câu bằng cách phát ra âm aaaaaa và đọc kéo dài âm tiết đầu tiên.

Không nên chú trọng vào những phụ âm vô thanh và hãy nhẹ nhàng đọc kéo dài nguyên âm. Hãy cố gắng ít ậm ừ trong khi bạn nói.

Hãy đặt ngón tay lên thanh quản của bạn. Nếu bạn cảm nhận thanh quản của bạn vẫn tiếp tục rung, điều đó có nghĩa là bạn đang phát âm đúng. Nếu bạn cứ duy trì cách nói như thế suốt cả ngày, bạn sẽ không bao giờ bị nói lắp.

Nếu bạn cảm thấy thanh quản của bạn ngừng rung khi bạn đọc một phụ âm vô thanh nào đó, điều này có nghĩa bạn phải tránh tập trung vào phụ âm vô thanh hơn và nhấn mạnh hơn vào các nguyên âm.

Trong khi đọc lớn tiếng, hãy đảm bảo rằng trực tràng của bạn đang thông thoáng và thư giãn. Hãy chắc rằng bạn đang thở bằng bụng, để không khí nhẹ nhàng thoát ra từ phổi và từ miệng trước khi bạn bắt đầu nói.

Bài tập buổi tối

Bạn sẽ theo sự sắp đặt thời gian sau cho bài tập buổi tối. Xin xem chi tiết các bước khác nhau này trong bài tập buổi sáng.

1. Làm thư giãn chung (1 phút)

2. Thư giãn cơ trực tràng (1phut1)

3. Thở bằng bụng (1 phút)

4. Kỹ thuật Demosthenes (27 phút)

Cứ luyện tập suốt ngày
Bạn phải luyện tập suốt ngày, bất cứ khi nào bạn có cơ hội hay cảm thấy cần phải luyện tập.

Quan trọng là bạn phải thư giãn trực tràng và thở bằng bụng mỗi khi bạn gặp những tình huống nói chuyện khó khăn. Sự thư giãn trực tràng và thở bằng bụng này là điều mà bạn cần phải làm mọi lúc mọi nơi.

Hãy thường xuyên kiểm tra trực tràng, bụng, thanh quản của bạn xem chúng có thông thoáng và thư giãn hay không. Hãy đảm bảo rằng bạn đang thở bằng bụng. Hãy tập trung vào việc phát âm luôn luôn.

Khi bạn nói, hãy chắc rằng bạn không dùng sức để ép không khí ra ngoài. Hãy để không khí nhẹ nhàng thoát ra từ phổi và qua thanh quản của bạn.

Viết ra những từ đáng sợ

Mỗi ngày, bạn hãy mang theo giấy và viết và ghi lại những từ bạn gặp khó khăn khi nói. Bạn sẽ luyện tập những từ này trong những bài tập buổi sáng và buổi tối tiếp theo.

Hãy cho não của bạn nghỉ ngơi

Tôi khuyên bạn nên luyện tập những bài tập này mỗi ngày nhưng đồng thời tôi cũng khuyên bạn nên ngưng sự luyện tập này một hay hai tuần lễ rồi hãy bắt đầu lại. Có thể bạn thấy rằng khả năng nói trôi chảy của bạn sẽ gia tăng trong thời gian nghỉ ngơi ấy. Đó là do não bộ của bạn đã thụ động học kỹ thuật này.

Việc học thụ động không phải là điều đặc biệt để nói được lưu loát. Tôi đã để ý đến hiệu quả của việc học thụ động trong khi thực hành những bài tập lái xe. Tôi bắt đầu thực hành phân nửa bài tập lái xe rồi ngưng khoảng vài tháng. Khi tôi tiếp tục học tiếp, tôi để ý rằng tôi lái xe tốt hơn so với những tháng trước đây khi tôi đang học những bài học đó. Tôi đã thụ động học kỹ năng lái xe.

Bạn cũng có thể kinh nghiệm việc học thụ động trong khi học những kỹ năng khác nhau như chơi quần vợt, bơi lội…

Tôi không đề nghị bạn ngừng lại khi nào và trong bao lâu. Mỗi người mỗi khác nên đây là điều bạn phải tự khám phá ra cho chính mình. Nếu bạn thấy bạn không tiến bộ trong việc nói trôi chảy thì điều đó hàm ý rằng não của bạn cần được nghỉ ngơi. Hãy thôi luyện tập những bài tập mỗi ngày này trong một thời gian để xem điều gì sẽ xảy ra.

Cần mong đợi điều gì?

Như đã được đề cập trước đây, bạn không thể nói lưu loát chỉ trong vòng một đêm nhưng sẽ mất vài tuần lễ thậm chí vài tháng trước khi bạn kinh nghiệm được sự tiến bộ đáng kể.

Trong trường hợp của tôi, kết quả dễ nhận thấy đầu tiên đạt được là trong những tình huống nói chuyện mà tôi cảm thấy khó khăn nhất như tình huống tôi bị nói lắp hầu như 99%. Ví dụ như khi tôi ở trong văn phòng giám đốc. Sau vài ngày luyện tập, tôi thấy trong những tình huống như trên, tôi chỉ nói lắp khoảng 80%.

Tôi biết mình đã hiểu thấu về vấn đề nói lắp. Tôi biết cuộc chiến chống lại tật nói lắp không phải là không có hy vọng. Tôi biết rằng tật nói lắp cũng phản công lại và quả thật nó đã phản công tôi. Đôi khi tôi thấy mình nói lắp ngày càng tệ hơn nhưng rồi sau đó tôi nói tốt hơn. Nhưng trong thời gian dài, tật nói lắp đã bị khắc phục dần còn khả năng nói trôi chảy càng gia tăng. Hết tuần này sang tuần khác, tôi thấy mình ít bị nói lắp hơn khi nói chuyện với quản đốc cho đến cuối cùng tôi có thể nói với ông ấy một cách lưu loát và đầy tự tin.

Việc khắc phục tật nói lắp trong khi nói chuyện với giám đốc tương đối dễ dàng vì tôi có thời gian để thư giãn trực tràng và thở bằng bụng trước khi gõ cửa phòng của ông ta. Nói chung, việc khắc phục nói lắp trong những tình huống nói chuyện khó khăn mà bạn lường trước được thì khá dễ dàng hơn. Trong những tình huống như thế, bạn có vài phút để tập trung thư giãn hệ thống cơ Valsalva.

Việc khắc phục nói lắp sẽ khó khăn hơn nhiều trong những tình huống nói chuyện đột xuất. Giả sử bạn đang lắng nghe những người bạn đồng nghiệp của bạn đang nói chuyện với nhau, thình lình một trong số họ hỏi ý kiến của bạn. Bạn giật mình: bạn không có ý kiến rõ ràng nào cả và không biết phải nói gì. Họ đang chờ nghe ý kiến của bạn còn bạn rõ ràng không có thời gian để làm thư giãn trực tràng. Trong những tình huống như thế, thật khó khăn để kiểm soát sự nói lắp nhưng bạn dần sẽ lấy lại bình tĩnh và cuối cùng sẽ có thể nó trôi chảy trong mọi tình huống.

Hãy lập danh sách những tình huống nói chuyện gây khó khăn cho bạn

Tôi đề nghị bạn nên lập một danh sách những tình huống nói chuyện gây khó khăn cho bạn mà bạn thường gặp. Ví dụ, như khi nói chuyện với giám đốc của bạn, mua bánh mì tại cửa tiệm bánh hay mua thuốc aspirin tại tiệm thuốc tây, hẹn hò, hỏi thăm đường, nói chuyện với ba mẹ, nói tên bạn, nói chuyện trên điện thoại, kể đến cao trào của một câu chuyện đùa…

Hãy cố gắng liệt kê từng tình huống nói chuyện một. Nếu nói chuyện trên điện thoại là nan đề của bạn, mỗi ngày hãy gọi đến vài số điện thoại không tính cước và hỏi thăm vài thông tin theo thường lệ nào đó. Hãy làm điều này cho đến khi việc nói chuyện trên điện thoại không còn là nan đề đối với bạn nữa.

Một khi một tình huống nào đó được kiểm soát, bạn có thể ăn mừng về điều này. Tuy bạn chưa chiến thắng hoàn toàn trong cuộc chiến với nói lắp nhưng bạn đã đánh thắng trận đầu tiên. Bây giờ bạn đã tự tin rằng bạn cũng có thể đánh những trận khác cho đến khi bạn hầu như nói trôi chảy hoàn toàn.
Girls Generation - Korean